⭐️ თქვენ იმყოფებით JUST Advisors-ის ბლოგში, სადაც გიამბობთ საქართველოში სამართლებრივი ცხოვრების შესახებ. ✋ სტატიები მომზადებულია ექსპერტების მიერ, თუმცა მიაქციეთ ყურადღება გამოქვეყნების თარიღს, ვინაიდან შესაძლოა დროის გასვლასთან ერთად აქტუალობა დაკარგოს. გთხოვთ, მიაქციოთ ყურადღება კანონმდებლობისა ტარიფების შესაძლო ცვლილებებს და სხვა ✈️ არ გამოტოვოთ სიახლეები და გამოგვიწერეთ შემდეგ პლატფორმებზე: instagram, facebook, telegram

საქართველოში სამშენებლო და საყოფაცხოვრებო ნარჩენების გატანის სამართლებრივი რეგულირება

ნარჩენების მართვის კანონმდებლობის დარღვევისთვის მინიმალური ჯარიმა შეადგენს 80 ლარს, მაქსიმალური - 30 000 ლარს
18 დეკემბერი 2023
ნატო ქავთარაძე, ადვოკატი JUST Advisors
ნარჩენების მართვის სფეროში კანონმდებლობის დახვეწა საქართველოს ერთ-ერთი ვალდებულებაა ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულებით. რომლის გათვალისწინებითაც, 2026 წლისთვის საქართველოს მთავრობა გეგმავს გარკვეული სახის ნარჩენების ცალკე შეგროვებისა და გადამუშავების სისტემის დანერგვას (ამ დროისთვის ეს სფერო თითქმის დაურეგულირებელია). პრაქტიკა სავარაუდოდ შეიცვლება და დარღვევისთვის ჯარიმები გაიზრდება. ამასთან ერთად, მოქმედ კანონმდებლობაში უკვე საკმაოდ არის ასახული გარკვეული ცვლილებები.

კანონმდებლობის ძირითადი არსი

ნარჩენების მართვის საკითხები რეგულირდება ნარჩენების მართვის კოდექსით, რომლის თანახმადაც ნარჩენი არის ნებისმიერი ნივთიერება ან ნივთი, რომელსაც მფლობელი იშორებს, განზრახული აქვს მოიშოროს ან ვალდებულია მოიშოროს.

ნარჩენი შეიძლება იყოს:
  • საყოფაცხოვრებო ნარჩენები – საოჯახო მეურნეობის მიერ წარმოქმნილი ნარჩენები;
  • მუნიციპალური ნარჩენები – საყოფაცხოვრებო ნარჩენები, აგრეთვე სხვა ნარჩენები, რომლებიც თავიანთი მახასიათებლებითა და შემადგენლობით საყოფაცხოვრებო ნარჩენების მსგავსია;
  • ინერტული ნარჩენები – ნარჩენები, რომლებიც არ განიცდის მნიშვნელოვან ფიზიკურ, ქიმიურ ან ბიოლოგიურ ცვლილებებს – არ იხსნება, არ იწვის და არ შედის სხვაგვარ ქიმიურ ან ფიზიკურ რეაქციაში, არ განიცდის ბიოდეგრადაციას და სხვა მასალაზე არ ახდენს ისეთ გავლენას, რომელიც გამოიწვევს გარემოს დაბინძურებას ან ადამიანის ჯანმრთელობის დაზიანებას;
  • შენობა-ნაგებობების ნგრევის შედეგად და სამშენებლო ან/და სარემონტო სამუშაოების წარმოებისას წარმოქმნილი ნარჩენები და ანალოგიური ნარჩენები, გარდა საყოფაცხოვრებო და სახიფათო ნარჩენებისა, რომლებზეც ვრცელდება ამ წესით და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები;
  • დიდგაბარიტიანი ნარჩენები – ნარჩენები, რომლებიც თავიანთი ზომებისა და ფორმის გამო ვერ თავსდება ნარჩენების სათავსში.

ნარჩენებთან „მუშაობის“ ზოგადი პრინციპები

ნარჩენების მართვა უნდა განხორციელდეს გარემოსა და ადამიანის ჯანმრთელობისათვის საფრთხის შექმნის გარეშე. აკრძალულია ნარჩენის (ნარჩენების) გარემოში დაგდება (დაყრა), გადაგდება (გადაყრა) ან/და მიტოვება ნარჩენების შეგროვების კონტეინერებისა და ობიექტების გარეთ.

თუ განხორციელდა ტერიტორიის დანაგვიანება, ღონისძიების ორგანიზატორი ვალდებულია დაასუფთაოს დანაგვიანებული ტერიტორია, თუ იგი მის მიერ ორგანიზებული ღონისძიების შედეგად დანაგვიანდა. მუნიციპალიტეტი, რომლის ტერიტორიაც დანაგვიანდა, უფლებამოსილია მოსთხოვოს დამნაგვიანებელს ამ ტერიტორიის დასუფთავება.

თუ დამნაგვიანებლის დადგენა ან მოძიება შეუძლებელია, მუნიციპალიტეტს შეუძლია მის მიერ მითითებულ გონივრულ ვადაში ტერიტორიის დასუფთავების ვალდებულება ტერიტორიის მფლობელს დააკისროს. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის დასუფთავების ვალდებულება მუნიციპალიტეტს ეკისრება, თუ აღნიშნული ტერიტორია კერძო საკუთრება არ არის.
საყოფაცხოვრებო ნარჩენების შეგროვება ნებადართულია მხოლოდ სპეციალურად გამოყოფილ ურნებში. სამშენებლო ნარჩენები, ნიადაგი, ქვები და სხვა ნარჩენების განთავსება აკრძალულია ამ ტიპის ურნებში მათი ტიპისა და შემადგებლობის გათვალისწინებით.

რა სახის ზომებს უნდა მივმართოთ საყოფაცხოვრებო და სამშენებლო ნარჩენების არსებობისას

მოსახლეობამ საყოფაცხოვრებო ნარჩენები უნდა მოათვავსოს სპეციალურად გამოყოფილ კონტეინერებში. თუ აღმოჩნდება რომ ამგვარი ნაგვის კონტეინერი სავსეა და ვერ ხერხდება ნაგვის მოთავსება, კოდექსით აკრძალულია გადასაგდები ნაგვის დატოვება კონტეინერის გვერდით ან მის მიმდებარე ადგილას - აღნიშნული ქმედება ექვივალენტურია ქუჩაში საყოფაცხოვრებო ნარჩენებით გარემოს დაბინძურების და ისჯება ჯარიმით (დაწვრილებით ამის შესახებ ვისაუბრებთ ქვემოთ). ერთადერთი, რაც ამ შემთხვევაში შეგიძლიათ, რომ მოიმოქმედოთ, უნდა დარეკოთ მერიის ცხელ ხაზზე და შეატყობინოთ გადავსებული კონტეინერების შესახებ, შემდეგ კი იპოვოთ ცარიელი კონტეინერი და მოათავსოთ თქვენი ნაგავი.

რაც შეეხება სამშენებლო ნარჩენებს, დაუშვებელია მისი ქუჩაში განთავსებულ კონტეინერებში მოთავსება - ეს კონტეინერები განკუთვნილია მხოლოდ საყოფაცხოვრებო ნარჩენებისთვის. მშენებლობის ან რემონტის შედეგად მიღებული ნარჩენების სწორად მართვისთვის საჭიროა დაუკავშირდეთ (მაგალითად, თბილსერვის ჯგუფს, ტელ.: 595 33-71-16), რომელიც ნარჩენებს სპეციალურ ნაგავსაყრელზე გადაიტანს. ნარჩენების გატანა თქვენც შეგიძლიათ განახორციელოთ დამოუკიდებლად. თბილისში სამშენებლო ნარჩენების ნაგავსაყრელი გლდანის ტერიტორიაზე მდებარეობს, რომელიც გლდანის ნაგავსაყრელის სახელით არის ცნობილი.

რა სახის ჯარიმებია გათვალისწინებული კანონის დარღვევებისთვის

ნარჩენების მართვის პროცესების კონტროლს ახორციელებს გარემოს დაცვის სამინისტრო, მუნიციპალური ადმინისტრაცია და შესაბამისი სახელმწიფო ორგანოები.

სამშენებლო და სხვა ინერტული ნარჩენებით გარემოს დაბინძურების ფაქტის გამოვლენის შემთხვევაში, შედგება ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი. პირი, რომელიც მიიღებს ასეთ ოქმს, ვალდებულია დაუყოვნებლივ ან გონივრულ ვადაში გაასუფთავოს ტერიტორია ნარჩენებისგან. ამასთან ერთად, კოდექსით გათვალისწინებულია ჯარიმები, რომლებიც დამოკიდებულია არასწორად განთავსებული სამშენებლო/ინერტული ნარჩენების მოცულობაზე:

  • 1 მ​3-მდე მოცულობის – გამოიწვევს ფიზიკური პირის დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით, იურიდიული პირის დაჯარიმებას 2 000 ლარის ოდენობით.
  • 1 მ​3-დან 10 მ​3-მდე მოცულობის – გამოიწვევს ფიზიკური პირის დაჯარიმებას 1 500 ლარის ოდენობით, იურიდიული პირის დაჯარიმებას 3 000 ლარის ოდენობით.
  • 10 მ​3-დან 50 მ​3-მდე მოცულობის – გამოიწვევს ფიზიკური პირის დაჯარიმებას 5 000 ლარის ოდენობით, იურიდიული პირის დაჯარიმებას 15 000 ლარის ოდენობით.
50 მ​3 ან 50 მ​3-ზე მეტი მოცულობის – გამოიწვევს ფიზიკური პირის დაჯარიმებას 15 000 ლარის ოდენობით, იურიდიული პირის დაჯარიმებას 30 000 ლარის ოდენობით.

მუნიციპალური ნარჩენებით გარემოს დაბინძურების შემთხვევები ხასიათდება შემდეგის სახის მახასიათებლებით:

  • 2 კგ-მდე მუნიციპალური ნარჩენით გარემოს დანაგვიანება – გამოიწვევს დაჯარიმებას 80 ლარის ოდენობით. იგივე ქმედება, ჩადენილი საცხოვრებელი სახლიდან ან სხვა შენობა-ნაგებობიდან, – გამოიწვევს დაჯარიმებას 200 ლარის ოდენობით. ხოლო იგივე ქმედება, ჩადენილი ავტოსატრანსპორტო საშუალებიდან, – გამოიწვევს მძღოლის, ხოლო საზოგადოებრივი ტრანსპორტის შემთხვევაში – შესაბამისი დამრღვევის დაჯარიმებას 250 ლარის ოდენობით.

  • 2 კგ ან 2 კგ-ზე მეტი მუნიციპალური ნარჩენით გარემოს დანაგვიანება (გარდა ამ მუხლის მე-8 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევისა) – გამოიწვევს ფიზიკური პირის დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით, იურიდიული პირის დაჯარიმებას 1 500 ლარის ოდენობით.

  • 1 მ​3-ზე მეტი მოცულობის მუნიციპალური ნარჩენით გარემოს დანაგვიანება – გამოიწვევს ფიზიკური პირის დაჯარიმებას 1 000 ლარის ოდენობით, იურიდიული პირის დაჯარიმებას 3 000 ლარის ოდენობით.

დიდი მოცულობის ნარჩენით (მათ შორის, სატრანსპორტო საშუალების, ელექტრო- ან ელექტროტექნიკური დანადგარის, სამშენებლო დანადგარის ან სხვა მსგავსი მოწყობილობის ნარჩენით) გარემოს დანაგვიანება – გამოიწვევს ფიზიკური პირის დაჯარიმებას 2 000 ლარის ოდენობით, იურიდიული პირის დაჯარიმებას 6 000 ლარის ოდენობით.
კოდექსის 31 მუხლის შენიშვნის თანახმად, თუ ავტოსატრანსპორტო საშუალების (გარდა საზოგადოებრივი ტრანსპორტისა) სალონიდან საყოფაცხოვრებო ნარჩენების გზაზე დაყრის შემთხვევაში ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ფაქტზე საპატრულო პოლიციელმა, მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელმა ორგანომ ან მის მიერ უფლებამოსილმა პირმა ან სამინისტროს სისტემაში შემავალი დაწესებულების უფლებამოსილმა თანამშრომელმა ადგილზე არ შეადგინა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ ოქმი (საჯარიმო ქვითარი) ან ავტოსატრანსპორტო საშუალების მძღოლს არ შეუფარდა ადმინისტრაციული სახდელი და ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ფაქტი დაფიქსირებულია ვიდეოფირზე ან/და ფოტოფირზე, ჯარიმის გადახდა დაეკისრება ავტოსატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრეს, რომელსაც ადმინისტრაციული სახდელის დადების შესახებ დადგენილება გაეგზავნება რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით.
ასევე წინამდებარე კოდექსით გათვალისწინებულია მუნიციპალური ნარჩენების უკანონო გადაგდების/განადგურების გარემოს დაბინძურების სხვადასხვა შემთხვევები:

  • 5 ერთეულამდე საბურავით (გარდა ველოსიპედის საბურავისა) გარემოს დანაგვიანება – გამოიწვევს დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით.
  • 5 ერთეული ან 5 ერთეულზე მეტი საბურავით (გარდა ველოსიპედის საბურავისა) გარემოს დანაგვიანება – გამოიწვევს დაჯარიმებას 2 000 ლარის ოდენობით.
  • 2 კგ-მდე ბატარეის, აკუმულატორის, ელექტრონათურის, ელექტროსაქონლის, გრაფიტის ელექტროდის, ბასრი ან მჩხვლეტავი საგნის (მათ შორის, შუშის ნამსხვრევის, ლურსმნის ან სხვა მსგავსი საგნის) ნარჩენით გარემოს დანაგვიანება – გამოიწვევს დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით.

განსაზღვრული ნარჩენების შეგროვების კონტეინერში არადანიშნულებისამებრ მოთავსება (მათ შორის, მუნიციპალური არასახიფათო ნარჩენების კონტეინერში მოთავსება) – გამოიწვევს ფიზიკური პირის დაჯარიმებას 200 ლარის ოდენობით, იურიდიული პირის დაჯარიმებას 1 000 ლარის ოდენობით.
გსურთ გაიგოთ ქართული კანონმდებლობის შესახებ უფრო მეტი, მოაგვაროთ ბინადრობის ნებართვის საკითხები, ისარგებლოთ წარმომადგენლის მომსახურებით სასამართლოში ან უბრალოდ გააფორმოთ დოკუმენტები? მოგვწერეთ! JUST ADVISORS-ის იურისტები ემსახურებიან როგორც ინდივიდუალურ კლიენტებს, ასევე ნებისმიერი სიდიდის კომპანიებს.

მოგეწონათ სტატია? გაგვიზიარე შენი აზრი